De fruitmot (Cydia pomonella), ook wel bekend als de appelmade, is een van de meest schadelijke plagen in appel- en perenteelt. Heb je fruitbomen in de tuin, dan krijg je er ongetwijfeld mee te maken. In dit artikel leggen we uit wat voor schade de fruitmot aanricht en hoe je dit effectief en gifvrij tegen kan gaan.
Schade door fruitmotten
Fruitmotten kunnen voor veel schade zorgen, maar het zijn niet de volwassen rondvliegende motten die dit veroorzaken. De schade wordt juist veroorzaakt door de rupsen die zich graag voeden met vruchtvlees en zaden.
Rupsen die net uit hun eitje zijn gekomen, boren direct een klein gaatje in de schil van de vrucht. In de vrucht vreten ze gangenstelsels uit. Hierdoor raakt het fruit ernstig beschadigd. De vruchten raken misvormd, vallen vroegtijdig uit de boom en zijn voor ons niet meer geschikt om op te eten.
Zo herken je op tijd schade van de fruitmot
Een typisch kenmerk van aantasting is een klein gaatje in de schil met bruin zaagselachtig uitwerpsel eromheen. Heb je dit gesignaleerd, dan weet je dat er fruitmotten actief zijn geweest rondom je bomen. Nog slimmer is het om in de gaten te houden of je volwassen fruitmotten ziet vliegen. Door deze vroegtijdig af te vangen in een val, voorkom je grote schade door rupsen.
De feromoonval voor fruitmotten inzetten
Het meest effectieve hulpmiddel in de strijd tegen fruitmotten is de feromoonval voor fruitmotten. In deze val vang je mannelijke motten. Deze motten komen op de lokstof met feromonen af en blijven kleven in de val. Je kan op deze manier goed in de gaten houden of zich een plaag ontwikkelt. Daarnaast zorg je ervoor dat vrouwtjesmotten niet worden bevrucht en dus geen schadelijke rupsen kunnen voortbrengen.
De val bestaat uit een herbruikbare deltaval, een losse lijmplaat die je in de val legt en een capsule met de speciale niet-giftige lokstof met feromonen. Je hangt de deltaval in de fruitboom. De lokstof blijft zo’n 6 weken werkzaam.
Timing is belangrijk bij het plaatsen van de feromoonval. Het liefst hang je de val nog voor de eerste vlucht van de fruitmotten op. Over het algemeen is dit eind april, maar bij een warm voorjaar kan het ook al eerder zijn. Om er op tijd bij te zijn kan je als vuistregel hanteren dat je de val ophangt zodra de bloei van appelbomen voorbij is.
Wil je écht succesvol de fruitmot bestrijden met feromoonvallen, zet ze dan meerdere jaren achter elkaar in. Door zeker 3 jaar achter elkaar de val in te zetten, dring je de populatie flink terug.
Levenscyclus van de fruitmot
De levenscyclus van Cydia pomonella bestaat uit meerdere stadia en meestal één tot twee generaties per jaar, afhankelijk van het klimaat. De mot overwintert als volgroeide larve in een cocon onder boomschors, in de grond of in opslagplaatsen.
In het voorjaar, meestal rond april of mei, verpoppen de larven en verschijnen de eerste volwassen motten. Deze zijn vooral actief in de schemering bij temperaturen boven de 15 °C. Na de paring zetten de vrouwtjes hun eitjes afzonderlijk af op bladeren of jonge vruchten.
Na één tot twee weken komen de eitjes uit en beginnen de larven direct met het binnendringen van het fruit. Na enkele weken verlaten ze de vrucht om een beschutte plek te zoeken voor verpopping. Bij warm weer kan er een tweede generatie ontstaan in de zomer, die vaak nog meer schade veroorzaakt.
Rupsen van de fruitmot bestrijden met aaltjes
Het is mogelijk om de rupsen van de fruitmot te bestrijden met aaltjes. Gebruik dan Steinernema feltiae aaltjes, die onder andere ook effectief zijn tegen de eikenprocessierups en tegen rouwvliegjes. De kanttekening hierbij is wel dat het alleen werkt als het je lukt om de rupsen direct te raken met de aaltjes. Dit is erg moeilijk, omdat de rupsen zich in de vruchten schuilhouden of onder de boomschors.
Wil je het toch proberen, dan kan je de aaltjes het beste in het najaar toepassen, als de rupsen op het punt staan om te gaan overwinteren. In september of oktober behandel je de fruitbomen met aaltjes. Reken per vierkante meter 1 miljoen aaltjes. Je maakt de boomstam en de grond rondom de boom vochtig. Vervolgens pas je de aaltjes toe. Probeer zoveel mogelijk spleten en kieren in de boomschors te raken en behandel de bodem rondom de boom met aaltjes.
Ervaring leert dat een behandeling met aaltjes weinig succesvol zal zijn. Omdat de rupsen zo lastig te bereiken zijn, weet je nooit of je ze goed geraakt hebt.
Een effectieve biologische bestrijding van fruitmotten is vooral een kwestie van timing en volhouden. Als je de levenscyclus van de fruitmot begrijpt, kun je op tijd feromoonvallen inzetten. Jaar op jaar feromoonvallen gebruiken, zal ervoor zorgen dat je appel- of perenoogst weer op peil komt!