De buxusmot en buxusrups bestrijden

De buxusmot is sinds een aantal jaar een vervelend en schadelijk probleem in onze tuinen. De rups van deze mot kan in korte tijd buxusplanten volledig kaalvreten. Gelukkig zijn er manieren om buxusmotten en buxusrupsen onder controle te krijgen. Zo voorkom je dat je tuin een slagveld wordt!

Op deze pagina:

(Klik op de titel om direct naar het onderwerp te gaan)

• Wat zijn buxusmotten en -rupsen en waar komen ze vandaan?
• Stap-voor-stap de buxusmot bestrijden op een biologische manier
• Stap-voor-stap de buxusrups bestrijden op een biologische manier
• Hoe herken je schade van de buxusmot en buxusrups
• Wanneer moet je de buxusmot en buxusrups bestrijden
• Veelgestelde vragen over de buxusmot en buxusrups

Wat zijn buxusmotten en -rupsen en waar komen ze vandaan?

De buxusmot (Cydalima perspectalis) is een grasmot die van origine uit Oost-Azie komt. Zo’n 20 jaar geleden is de mot per ongeluk in Europa terechtgekomen. Waarschijnlijk is dit via transport vanuit Azië gebeurd. De eerste motten werden gesignaleerd in Duitsland en Zwitserland, maar inmiddels zitten ze verspreid over heel Europa.

Omdat de buxusmot een exoot is, had hij in eerste instantie geen natuurlijke vijanden en dus vrij spel. Hierdoor konden de motten en rupsen eenvoudig uitgroeien tot een plaag. Inmiddels weten onder anderen vogels de rupsen steeds beter te vinden als voedingsbron en zijn ze een stuk meer beheersbaar geworden. Toch kan je nog steeds flink last hebben van buxusrupsen in de tuin. In korte tijd vreet de rups een buxushaag volledig kaal.

Buxusmot herkennen

De buxusmot heeft witte, bijna doorzichtige vleugels met een bruine rand. Ze hebben een spanwijdte van zo’n 4 cm, dus het is een relatief grote vlinder. De buxusmot is een nachtvlinder, dus overdag zal je ze weinig zien. Alleen bij een flinke plaag zie je ook overdag veel buxusmotten vliegen.

Buxusrups herkennen

Een volgroeide buxusrups heeft een zeer opvallend uiterlijk. Ze zijn felgroen, met een zwarte kop en zwarte stippen en strepen op het lijf. Volgroeide buxusrupsen zijn ongeveer 4 cm groot. De jonge larven zijn lastiger te herkennen. Als ze net uit hun eitje komen zijn ze bruingeel en slechts enkele millimeters groot.

Stap-voor-stap de buxusmot bestrijden op een biologische manier

Buxusmotten kan je goed onder controle houden met feromoonvallen. Een feromoonval is een val met daarin een niet-giftige lokstof met feromonen. Mannelijke buxusmotten worden sterk aangetrokken tot de feromonengeur en kruipen de val in. Hier komen ze niet meer uit, zo dring je de populatie terug.

Zo werkt de feromoonval

1. 1. Dit heb je nodig
      De feromoonval voor de buxusmot bevat een kunststof trechterval die je in een boom of struik hangt en een capsule met een lokstof met feromonen. Je kan een complete set aanschaffen, maar ook een losse val of losse capsules.
   2. Vul de val met water
      De kunststof val bestaat uit een plastic bak en een deksel met een trechter. Vul de bak voor ongeveer een derde met water en voeg een paar druppeltjes afwasmiddel toe. Schroef hierna de deksel met trechter op de plastic bak tot je een klik hoort.
   3. Plaats de lokstof met feromonen
      De lokstofcapsule zit in een zakje. Zodra je dit zakje opent, wordt de lokstof actief. Haal de capsule uit het zakje. Zorg ervoor dat je de capsule zo kort mogelijk aanraakt, zo voorkom je dat je de lokstof verstoort. Aan de capsule zelf hoef je niks te doen. Je hoeft deze bijvoorbeeld niet open te maken. Plaats de capsule in het speciale capsulemandje in de deksel en sluit het mandje af.
   4. Hang de val op
      Hang de val op een plek waar je veel buxusmotten hebt gezien. De lokstof heeft een reikwijdte van zo’n 100-200 m².
   5. Capsule vervangen
      Een lokstofcapsule die uit de verpakking is gehaald, blijft zo’n 6 weken actief. Bij warm weer werkt de lokstof korter. Je kan na 4-6 weken de val legen, nieuw water toevoegen en de capsule vervangen. De capsules zijn ook los verkrijgbaar.

Voordelen van een feromoonval voor buxusmotten

• Je vangt alleen buxusmotten
  De lokstof met feromonen trekt alleen buxusmotten aan. De kans dat je andere vlinders of insecten vangt die juist nuttig zijn, is daardoor klein.
• Je kan de plaagontwikkeling in de gaten houden
  Het aantal motten dat je vangt in de val geeft een goed beeld van hoe de plaag zich ontwikkelt. Vang je veel motten, dan kan je op een later moment ook veel schadelijke rupsen verwachten.
• Je dringt de populatie terug
  Doordat je mannelijke motten afvangt, dring je de populatie buxusmotten geleidelijk terug. Bijkomend voordeel is dat de mannelijke motten die je gevangen hebt geen vrouwtjes meer kunnen bevruchten. Die kunnen daardoor minder eitjes leggen en dat zorgt weer voor minder schadelijke rupsen.

Stap-voor-stap buxusrups bestrijden op een biologische manier

Buxusrupsen voeden zich met het blad van diverse soorten buxusplanten en kunnen in korte tijd een volledige struik kaalvreten. Je kan de buxusrups biologisch bestrijden met aaltjes. Aaltjes (of nematoden) zijn normaal gesproken onder de grond actief. Hier werken ze als parasiet op diverse larven. De aaltjes dringen bij het plaaginsect naar binnen en besmetten deze met een bacterie. Hierdoor sterft het plaaginsect uiteindelijk.

Ook bovengronds kan je aaltjes inzetten, alleen overleven ze UV-straling niet. Aaltjes werken bovengronds alleen als je de rupsen direct weet te raken, zodat ze deze kunnen binnendringen en parasiteren.

Meer weten over aaltjes? Lees onze uitgebreide informatiepagina over aaltjes/nematoden.

Zo werken aaltjes tegen de buxusrups

1. Kies het juiste moment
   Aaltjes werken het best als je ze onder optimale omstandigheden inzet. Omdat ze niet tegen UV-straling kunnen, is het aan te raden om ze ‘s ochtends vroeg of juist vlak voor zonsondergang in te zetten. Houd er verder rekening mee dat de buitentemperatuur overdag minstens 10º C moet zijn.
2. Maak de struik nat
   Aaltjes hebben vocht nodig om zich te kunnen voortbewegen. Daarom is het slim om de buxushaag die je wil behandelen eerst nat te spuiten.
3. Meng de aaltjes
   Je ontvangt aaltjes in een zakje met mineraalpoeder. Dit meng je met water. Reken per boom of struik zo’n 1,5 liter water. Roer het mengsel goed door en laat het een kwartiertje staan.
4. Sproei het mengsel direct op de rupsen
   Kijk goed waar de rupsen zitten en zorg dat je ze direct raakt met het aaltjesmengsel. Aaltjes die geen rupsen weten te bereiken zullen wegspoelen en afsterven.
5. Vochtig houden
   Zorg dat de behandelde buxushaag nog een tijdje vochtig blijft. Heb je de aaltjes ‘s avonds uitgezet, dan blijft het ‘s nachts wel vochtig. Op een warme dag kan het nodig zijn om af en toe de struik te besproeien met fijne nevel. Maak het niet te nat, want dan spoel je de aaltjes weg.
6. Behandeling herhalen
   Het is erg moeilijk om met één behandeling alle buxusrupsen te raken. Herhaal de behandeling met aaltjes daarom elke 3-7 dagen.

Meer lezen? Alle ins en outs over de inzet van aaltjes tegen buxusrupsen vind je in dit blogartikel: Aaltjes tegen de buxusrups inzetten: het beste resultaat

Hoe herken je schade van de buxusmot en buxusrups?

Buxusrupsen zijn direct nadat ze uit hun eitje zijn gekropen zeer vraatzuchtig. Het probleem is alleen dat je de eerste schade niet direct opmerkt. Eerst schrapen de rupsen bladmoes weg, dit valt nog niet zo op. Later gaan ze grotere stukken blad opeten, helemaal tot aan de nerf. Ze maken daarbij spinsels, de beschadigde bladeren worden daardoor samengespannen. In die spinsels zie je ook uitwerpselen en poppen. Uiteindelijk is de buxushaag volledig kaalgevreten.

De buxusmot is op zichzelf niet schadelijk. Buxusmotten leven maar kort (zo’n 8 dagen) en zijn in die periode met niets anders bezig dan voortplanten.

Wanneer moet je de buxusmot en buxusrups bestrijden

Timing is ontzettend belangrijk bij het bestrijden van de buxusmot en buxusrups. Ze hebben meerdere generaties per jaar. Het ene moment zijn de motten actief en is een feromoonval aan te raden. Het volgende moment komen juist de rupsen uit en is het zaak dat je die aanpakt met aaltjes. Zeker bij bestrijding met aaltjes geldt: hoe kleiner de rups, des te effectiever de behandeling. Zie je volgroeide, felgroene buxusrupsen, dan ben je eigenlijk al te laat.

Levenscyclus van de buxusmot

In het voorjaar, april en mei, zie je vooral rupsen die hebben overwinterd of uit overwinterde eitjes zijn gekomen. Door de warmte worden deze rupsen actief en kunnen ze gaan vreten tot ver in mei. Deze rupsen verpoppen, waarna in juni en juli de buxusmot actief wordt en eitjes gaat leggen. Hier komt een tweede generatie rupsen uit, die je vooral in juli en augustus ziet. September is dan weer een echte mottenperiode en en eind september en begin oktober krijg je last van flinke rupsenvraat.

De beste timing voor aaltjes tegen de buxusrups

Aaltjes tegen de buxusrups zijn het meest effectief als je ze tegen de tweede generatie rupsen inzet, dus in de nazomer en het najaar. Zo voorkom je dat er veel rupsen overwinteren die in het voorjaar weer voor een nieuwe generatie zorgen.

De beste timing voor de feromoonval tegen de buxusmot

De feromoonval voor de buxusrups kan je in principe het hele voorjaar- en zomerseizoen ophangen, maar zal vooral effectief zijn in de periode dat de motten uitvliegen. Gebruik de val dus sowieso in juni en juli. Het kan geen kwaad om al eerder te beginnen en de val wat langer te laten hangen. De feromonen in de lokstof zijn alleen aantrekkelijk voor buxusmotten. Je hoeft niet bang te zijn dat je er andere, juist nuttige, nachtvlinders in vangt.