Bladluizen: een ontzettend vervelende plaag in je tuin, maar stiekem ook uiterst interessante insecten. In een eerder artikel schreven we al over de bijzondere samenwerking die bladluizen met mieren hebben. In dit artikel gaan we in op het verschil tussen gevleugelde en ongevleugelde bladluizen. Dit verschil is namelijk geen toeval, maar een slimme overlevingstechniek!
Bladluizen zonder vleugels
Binnen één kolonie met bladluizen kan je zowel bladluizen met vleugels als bladluizen zonder vleugels aantreffen. Als je goed naar de kolonie kijkt, zal je zien dat de meeste luizen geen vleugels hebben. Deze blijven zitten op één plant waar ze zich razendsnel op voortplanten. Dit gaat heel efficiënt, zeker als er genoeg voedsel is en weinig tot geen concurrentie van andere bladluissoorten of natuurlijke vijanden.
Bladluizen met vleugels
De situatie kan in de natuur snel veranderen. Als de bladluizenkolonie te groot wordt, is er niet genoeg voedsel meer aanwezig op één plant. Op dat moment ontwikkelen nieuw uitgekomen luizen vleugels. Dit proces noem je fenotypische plasticiteit. Het betekent dat een organisme in staat is om zich aan te passen als reactie op omgevingsfactoren. Zo hebben mensen in noordelijke delen van de wereld een lichtere huidskleur gekregen omdat ze zo makkelijker vitamine D kunnen blijven aanmaken.
Waarom krijgen bladluizen vleugels?
Bladluizen ontwikkelen vleugels als er schaarste is. Het is voor een kleine, ongevleugelde luis erg lastig om bij een nieuwe plant te komen. Bladluizen mét vleugels kunnen een stuk sneller en makkelijker een gezonde plant opzoeken om een nieuwe kolonie te starten.
Verder zie je in bepaalde periodes vaker gevleugelde bladluizen. Bijvoorbeeld in de lente, omdat overwinterende luizen dan op zoek zijn naar nieuwe waardplanten voor de rest van het seizoen. Zo zorgen de gevleugelde bladluizen ervoor dat de soort in zijn geheel blijft overleven.
Gevleugelde bladluizen biologisch bestrijden
Heb je bladluis ontdekt op een plant, dan wil je er graag van af. Ze kunnen namelijk flinke schade aanrichten. Met natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes of gaasvliegen, kan je een plant goed beschermen tegen een bladluizenplaag.
Maar, specifiek gevleugelde bladluizen bestrijden zal lastig zijn. Op het moment dat de luizenkolonie in gevaar komt door natuurlijke vijanden, zullen er gevleugelde exemplaren komen die hun heil elders gaan zoeken. De gevleugelde luizen zullen minder makkelijk ten prooi vallen van hun natuurlijke vijanden en kunnen op andere plekken in de tuin weer vrolijk nieuwe kolonies starten. Sluipwespen kunnen dat soort beginnende kolonies razendsnel opsporen. Vaak heeft een sluipwesp al door waar een nieuwe bladluiskolonie gesticht wordt voor je het zelf met het blote oog hebt gezien. Bij een bladluizenplaag die zich telkens blijft verspreiden, zijn dus juist sluipwespen de moeite waard om in te zetten!
Dankzij hun vleugels zorgen bladluizen op een hele slimme manier ervoor dat ze blijven overleven. Op het moment dat de omstandigheden voor een bladluizenkolonie niet meer prettig zijn, kunnen zo makkelijk op een nieuwe plek een volgende kolonie stichten. Zo passen ze zich steeds handig aan en kunnen ze zo’n hardnekkige plaag vormen in de tuin!