Heb je ineens last van jeuk, rode bultjes of geïrriteerde ogen na een wandeling of een middag in de tuin? Dan vraag je je misschien af of de eikenprocessierups de oorzaak is. De brandharen van deze rups kunnen namelijk vervelende gezondheidsklachten veroorzaken, ook zonder dat je de rupsen zelf hebt gezien.
In dit artikel lees je welke klachten de eikenprocessierups kan veroorzaken, hoe lang de symptomen aanhouden en wat je kunt doen om de klachten te verlichten.
Hoe veroorzaken eikenprocessierupsen klachten?
De eikenprocessierups is vooral berucht vanwege zijn microscopisch kleine brandharen. Vanaf ongeveer mei krijgen de rupsen deze brandharen, die gemakkelijk door de wind worden verspreid.
Kom je met deze haren in aanraking? Dan kunnen ze zich vastzetten op je huid, in je ogen of in je luchtwegen. Juist doordat de haren zo klein zijn, merk je vaak niet dat je ermee in contact bent gekomen.
Wat zijn brandharen eigenlijk?
De eikenprocessierups krijgt vanaf ongeveer half mei microscopisch kleine brandharen. Deze haartjes hebben weerhaakjes en bevatten een eiwit dat huid-, oog- en luchtwegklachten kan veroorzaken.
De brandharen komen niet alleen vrij wanneer je een rups aanraakt. Ook de wind kan ze verspreiden. Daarnaast kunnen ze via kleding, huisdieren of speeltoestellen worden meegenomen. Zelfs verlaten nesten kunnen nog maanden tot soms jaren brandharen bevatten.
Welke klachten krijg je van de eikenprocessierups?
De klachten verschillen per persoon. De één krijgt alleen wat jeuk, terwijl de ander veel meer last heeft.
Jeuk en huiduitslag
De meest voorkomende klacht is een jeukende huid. Vaak ontstaan er:
- Rode bultjes
- Kleine blaasjes
- Een rode uitslag
- Een branderig of prikkelend gevoel
De uitslag verschijnt meestal op onbedekte huid, zoals je armen, benen, hals of gezicht.
Geïrriteerde ogen
Zijn de brandharen in je ogen terechtgekomen? Dan kun je last krijgen van:
- Rode ogen
- Tranende ogen
- Een branderig gevoel
- Jeuk
- Het gevoel dat er zand in je oog zit
Wrijf niet in je ogen. Daardoor kunnen de brandharen dieper in het oog terechtkomen.
Klachten aan de luchtwegen
Adem je brandharen in? Dan kun je last krijgen van:
- Kriebel in de keel
- Niezen
- Hoesten
- Een loopneus
- Benauwdheid
Mensen met astma of gevoelige luchtwegen kunnen hier meer last van hebben.
Hoe lang houden de klachten aan?
Bij de meeste mensen verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot ongeveer twee weken. De jeuk neemt vaak geleidelijk af.
Blijven de klachten aanhouden of worden ze juist erger? Neem dan contact op met je huisarts.
Wat kun je doen bij klachten?
Heb je vermoedelijk contact gehad met brandharen van de eikenprocessierups? Dan kun je het volgende doen:
- Spoel je huid af met lauw water.
- Trek kleding voorzichtig uit en was deze op minimaal 60 °C.
- Verwijder oppervlakkige brandharen eventueel voorzichtig met plakband.
- Probeer niet te krabben; daardoor raakt de huid extra geïrriteerd.
- Gebruik eventueel een verkoelende gel of een crème tegen jeuk.
- Spoel geïrriteerde ogen voorzichtig met schoon water.
Wanneer moet je een arts raadplegen?
Neem contact op met je huisarts wanneer:
- Je erg benauwd wordt
- Je ogen pijnlijk blijven of slechter gaan zien
- De huidreactie erg heftig is
- De klachten na enkele dagen niet verminderen
Bij ernstige allergische reacties of acute benauwdheid bel je direct 112.
Klachten bij huisdieren
Niet alleen mensen kunnen last krijgen van de brandharen. Ook huisdieren kunnen klachten ontwikkelen wanneer zij ermee in aanraking komen.
Honden
Honden lopen het meeste risico doordat ze tijdens het wandelen veel met hun neus over de grond snuffelen. Mogelijke klachten zijn:
- Overmatig speekselen
- Zwelling van de tong of lippen
- Krabben aan de bek
- Moeite met eten of slikken
Neem bij deze klachten direct contact op met een dierenarts. Probeer de bek niet zelf schoon te maken, omdat je de brandharen daarmee verder kunt verspreiden.
Paarden
Ook paarden kunnen tijdens het grazen in contact komen met brandharen. Ze kunnen last krijgen van een gezwollen neus of lippen, veel speekselen en moeite met eten. Haal het paard uit de weide en neem direct contact op met een dierenarts.
Katten
Katten komen minder vaak in aanraking met de eikenprocessierups, maar buitenkatten kunnen via hun vacht of poten toch brandharen meenemen. Bij twijfel is het verstandig een dierenarts te raadplegen.
Behandeling van het nest
Kun je klachten voorkomen?
Je kunt de kans op klachten verkleinen door tijdens het seizoen van de eikenprocessierups uit de buurt te blijven van besmette eiken. Zie je waarschuwingslinten of borden? Kies dan een andere route.
Draag bij werkzaamheden in de buurt van eikenbomen bij voorkeur bedekkende kleding en raak nesten nooit zelf aan.
De eikenprocessierups kan verschillende klachten veroorzaken, zoals jeuk, huiduitslag, rode ogen en irritatie van de luchtwegen. Gelukkig verdwijnen de meeste klachten vanzelf binnen enkele dagen tot twee weken.
Denk je dat je in aanraking bent gekomen met brandharen? Spoel de huid af, voorkom krabben en houd de klachten goed in de gaten. Bij ernstige of aanhoudende klachten is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.
Wanneer loop je het meeste risico?
De kans op klachten is het grootst tussen mei en september. De piek ligt meestal in juni en juli, wanneer de rupsen veel brandharen hebben ontwikkeld.
Ook oude nesten kunnen nog lange tijd brandharen afgeven. Daarom is het verstandig om verlaten nesten nooit zelf te verwijderen.
Voorkom problemen volgend jaar
Heb je een eikenboom in je tuin? Dan kun je de kans op overlast volgend seizoen verkleinen door de rupsen al vroeg biologisch te bestrijden met aaltjes, voordat ze brandharen ontwikkelen. Later in het seizoen kunnen feromoonvallen helpen om de vlinderpopulatie terug te dringen.
Lees meer op onze pagina over de bestrijding van de eikenprocessierups.