Na een droge zomer met weinig slakkenoverlast lijkt het probleem misschien voorbij. Maar zodra de eerste flinke regenbuien vallen, komen naaktslakken weer massaal tevoorschijn uit composthopen, onder stenen en tussen bladeren. Wat veel tuiniers niet beseffen, is dat dit precies de periode is waarin slakken paren en eitjes leggen. Eén volwassen naaktslak kan 200 tot 400 eitjes per keer leggen, en dat meerdere keren per seizoen. Elke slak die je nu aanpakt, kan daarom honderden potentiële slakken in 2027 schelen. Tijd om juist in het najaar nog één keer in actie te komen.
Waarom zijn slakken juist in het najaar zo actief?
Naaktslakken hebben vocht nodig om zich gemakkelijk te kunnen verplaatsen. Tijdens warme en droge zomerperiodes houden ze zich daarom vaak schuil op koele, vochtige plekken. Zodra het in september en oktober vaker gaat regenen, worden de omstandigheden weer ideaal.
Ook de temperatuur helpt mee. Slakken zijn actief bij temperaturen tussen ongeveer 5°C en 25°C. De combinatie van zachte temperaturen en veel vocht maakt september en oktober dan ook een belangrijke periode voor slakkenactiviteit. Tegelijkertijd zijn de slakken op zoek naar voedsel en geschikte plekken om te overwinteren. Ze verschuilen zich graag onder stenen, tussen bladeren, in dichtbegroeide stukken tuin en rond composthopen.
En dan gebeurt er nog iets belangrijks: veel naaktslakken paren en leggen in deze periode eitjes. Die eitjes kunnen in de vochtige grond de winter overleven. Met de kortere dagen worden slakken bovendien eerder op de avond actief, waardoor je ze makkelijker kunt vinden en aanpakken.
De biologie van de najaarsgolf
Waarom is juist het najaar zo’n interessant moment om slakken te bestrijden? Daarvoor moeten we naar hun levenscyclus kijken. In het voorjaar, rond april en mei, komen eitjes uit en beginnen jonge slakken te eten. Vooral jong en zacht plantenmateriaal is aantrekkelijk. In de zomer, van juni tot augustus, groeien de slakken verder. Tijdens droge periodes zie je ze minder vaak. Dat betekent niet dat ze verdwenen zijn. Ze zoeken vochtige en beschutte plekken op en wachten daar gunstigere omstandigheden af. In het najaar, vooral in september en oktober, neemt hun activiteit weer toe. Er is meer vocht, de temperaturen zijn vaak nog aangenaam en de slakken gaan op zoek naar voedsel. Dit is ook een belangrijke periode voor de voortplanting.
Een volwassen naaktslak kan 200 tot 400 eitjes per keer leggen en kan dit meerdere keren per seizoen doen. Daarmee kan één volwassen slak in een jaar tot ongeveer 1.200 eitjes produceren. Onder gunstige omstandigheden kan 60 tot 80 procent van de eitjes uitkomen. Dat betekent dat één volwassen naaktslak die nu in je tuin rondkruipt, potentieel voor honderden nieuwe slakken kan zorgen.
In de winter, van november tot maart, zoeken volwassen slakken beschutte en vorstvrije plekken op. Ook eitjes kunnen in vochtige grond overwinteren. Wie in het najaar ingrijpt, bestrijdt dus niet alleen de slakken die nu aan je planten vreten. Je verkleint tegelijkertijd de kans op een grote nieuwe generatie in 2027.
Waarom ingrijpen in het najaar zo effectief is
Er zijn verschillende redenen waarom het slim is om de slakkenbestrijding na de zomer nog niet op te geven:
- Slakken zijn actief en daardoor makkelijker te vinden. Tijdens droge zomerperiodes houden ze zich verscholen. In de vochtige herfst komen ze weer massaal tevoorschijn.
- Je voorkomt een deel van de eiproductie voor 2027. Iedere volwassen slak die je vóór de eileg aanpakt, kan honderden potentiële nakomelingen schelen.
- Je pakt volwassen slakken aan voordat ze overwinteren. Anders kunnen ze beschutting zoeken en in het voorjaar opnieuw actief worden.
- Aaltjes kunnen nog worden ingezet. Zolang de bodemtemperatuur minimaal 5°C is, kun je Phasmarhabditis hermaphrodita inzetten tegen naaktslakken.
- Composthopen zijn in het najaar echte hotspots. Ze zijn vaak warm, vochtig en beschut. Controleer deze plekken daarom extra goed.
Het najaar is dus niet het moment om te denken: volgend voorjaar zien we wel weer. Juist nu kun je al invloed uitoefenen op hoeveel slakken je volgend seizoen tegenkomt.
Vier methoden voor de najaarsaanpak
1. Aaltjes tegen slakken
Een biologische manier om naaktslakken te bestrijden is met aaltjes. Tegen slakken wordt Phasmarhabditis hermaphrodita gebruikt. Deze microscopisch kleine aaltjes worden opgelost in water en vervolgens met een gieter over de bodem verdeeld. Ze zoeken de slakken op, dringen ze binnen en doden ze binnen enkele dagen. De aaltjes werken vooral goed tegen jonge en middelgrote naaktslakken.
De bodemtemperatuur moet minimaal 5°C zijn. Daardoor kun je de aaltjes in Nederland meestal tot ongeveer half oktober toepassen. Bij een zachte herfst kan dit soms langer, maar controleer altijd de actuele bodemtemperatuur. Zet de aaltjes bij voorkeur uit op een bewolkte dag of in de avond en zorg ervoor dat de bodem vochtig is.
Bekijk onze producten tegen slakken of lees meer over de werking van aaltjes en nematoden.
2. Slakkenkorrels op basis van ferrifosfaat
Je kunt ook slakkenkorrels op basis van ferrifosfaat gebruiken. Dit is een biologisch alternatief voor de klassieke metaldehydekorrels, die voor particulieren niet meer zijn toegestaan. Bij de juiste dosering zijn ferrifosfaatkorrels veilig voor huisdieren, kinderen, egels en vogels. Nadat een slak de korrels heeft gegeten, trekt hij zich meestal terug en sterft hij vaak onder de grond. Strooi de korrels vooral op plekken waar je veel activiteit of schade ziet, bijvoorbeeld rond kwetsbare planten in de moestuin of siertuin.
3. Maak de leefomgeving minder aantrekkelijk
Slakken houden van vochtige, donkere en beschutte plekken. Juist in het najaar is het daarom verstandig om te kijken waar ze zich in jouw tuin kunnen verschuilen.Dek bijvoorbeeld een open composthoop af of gebruik een afgesloten compostbak. Verwijder waar mogelijk losse tegels en steenhopen vlak bij kwetsbare planten en houd donkere hoeken in de gaten.Ook bladhopen kunnen veel beschutting bieden. Ruim bladeren op plekken met veel slakkenoverlast op of verzamel ze op één centrale plek. Maak je tuin echter niet volledig kaal. Bladeren en beschutte plekken zijn ook belangrijk voor nuttige dieren zoals egels en vogels. Het doel is vooral om aantrekkelijke slakkenhotspots rond kwetsbare planten te verminderen.
4. Handmatig slakken verzamelen
Soms is de eenvoudigste methode verrassend effectief. Ga ‘s avonds na een regenbui met een zaklamp en een emmer de tuin in. Controleer vooral plekken rond sla, kool, hosta’s, dahlia’s en andere planten waar je regelmatig vraatschade ziet. Je kunt de slakken verzamelen en verwijderen. Eén keer per week controleren kan in het najaar al een verschil maken. Hebben meerdere tuinen in de straat veel last van slakken? Dan kan het bovendien slim zijn om samen met je buren aan de slag te gaan. Slakken houden zich helaas niet aan de erfgrens.
Wanneer is het te laat in het najaar?
Voor aaltjes is vooral de bodemtemperatuur bepalend. Phasmarhabditis hermaphrodita werkt vanaf ongeveer 5°C. In Nederland is toepassing daardoor meestal tot ongeveer half oktober mogelijk. Bij een zachte herfst kan het geschikte moment langer aanhouden. Wordt het snel kouder, dan wordt toepassing minder geschikt. Slakkenkorrels kunnen worden gebruikt zolang slakken nog actief zijn, meestal tot de eerste nachtvorst. Handmatig verzamelen kan ook in november nog zinvol zijn tijdens zachte en vochtige periodes. Van november tot februari zijn slakken doorgaans veel minder actief en zoeken ze beschutting. Gebruik die periode om mogelijke schuilplaatsen aan te pakken en je tuin voor te bereiden op het voorjaar.
Wat je NIET moet doen
- Gebruik geen metaldehydekorrels. Deze klassieke slakkenkorrels zijn voor particulieren niet meer toegestaan en kunnen bovendien gevaarlijk zijn voor huisdieren en egels.
- Strooi geen zout. Zout doodt slakken, maar kan ook de bodem en planten beschadigen.
- Vertrouw niet alleen op biervallen. Een bierval kan slakken aantrekken, maar is bij een grote populatie geen volledige oplossing. Bovendien kunnen ook slakken uit de omgeving erop afkomen.
- Gooi slakken niet simpelweg over de heg. Slakken kunnen zich over behoorlijke afstanden verplaatsen en zo mogelijk weer terugkeren. Je verplaatst het probleem bovendien naar je buren.
- Wacht niet automatisch tot het voorjaar. Slakken kunnen in het najaar nog eitjes leggen. Door nu niets te doen, geef je de populatie de kans zich verder voort te planten.
Ook als je maar een paar slakken ziet, is het dus verstandig om alert te blijven. Eén volwassen naaktslak kan honderden eitjes produceren.
Preventie voor 2027
Wil je volgend voorjaar niet opnieuw vanaf nul beginnen? Gebruik het najaar en de winter dan om je tuin minder aantrekkelijk te maken voor grote aantallen slakken.
- Dek een open composthoop af of gebruik een afgesloten compostbak of wormenbak.
- Verzamel grote hoeveelheden bladeren op één centrale plek of composteer ze.
- Bescherm planten waar slakken dol op zijn, zoals hosta’s, dahlia’s, lelies en jong groen.
- Maak je tuin aantrekkelijk voor natuurlijke vijanden, zoals egels, vogels en loopkevers.
- Bewerk waar passend in het voorjaar de bovenste bodemlaag, zodat aanwezige eitjes bloot kunnen komen te liggen en uitdrogen.
- Controleer vanaf het vroege voorjaar regelmatig op jonge slakken.
- Overweeg in april of mei preventief aaltjes toe te passen om jonge slakken aan te pakken voordat ze volwassen worden.
Door het hele jaar naar de levenscyclus te kijken, hoef je niet iedere keer te wachten totdat de eerste planten zijn aangevreten.
Nu aanpakken betekent minder slakken in 2027
Het najaar is een van de laatste effectieve momenten om slakken aan te pakken voordat de winter begint. Elke volwassen slak die je nu verwijdert of bestrijdt, kan honderden slakken in het komende voorjaar schelen. Combineer aaltjes, biologische slakkenkorrels en het verminderen van aantrekkelijke schuilplaatsen voor het beste resultaat.
Bekijk onze producten tegen slakken of lees onze tips voor het bestrijden van slakken. Heb je twijfels over de juiste aanpak? Bel ons dan op 050 2053391.