De dagen worden korter, de nachten kouder en langzaam wordt het tijd om je kuipplanten naar binnen te halen. Je oleander, citrusboom of andere vorstgevoelige plant heeft de zomer buiten gestaan en mag straks op een beschut plekje overwinteren. Maar voordat je de planten naar binnen verhuist, is er één ding dat je beter niet kunt overslaan: een goede controle op schildluis. Deze kleine plaaginsecten vallen namelijk niet altijd direct op. En juist wanneer je planten dicht bij elkaar op een overwinteringsplek staan, wil je voorkomen dat je ongemerkt een plaag mee naar binnen neemt.
Wat is schildluis en hoe herken je het?
Schildluizen zijn kleine insecten die zich voeden met plantensappen. Ze zitten vaak vast op bladeren, bladstelen en takken, beschermd onder een hard of wasachtig schildje. Daardoor lijken ze soms meer op kleine bobbeltjes of korstjes dan op insecten. Je kunt schildluis herkennen aan:
- Kleine bruine, grijze of gelige schildjes op takken en bladeren.
- Bobbeltjes langs de bladnerven of op jonge stengels.
- Verkleurende of verzwakkende bladeren bij een grotere aantasting.
- Kleverige bladeren of oppervlakken bij schildluissoorten die honingdauw uitscheiden.
Niet alle schildluizen produceren honingdauw. Zie je geen kleverige bladeren? Dan betekent dat dus niet automatisch dat je plant vrij is van schildluis.
Waarom moet je kuipplanten controleren voordat ze naar binnen gaan?
Kuipplanten brengen vaak maanden buiten door. In die periode kunnen allerlei insecten zich op de planten vestigen, zonder dat je daar meteen iets van merkt. Buiten worden plaaginsecten soms in toom gehouden door natuurlijke vijanden en weersomstandigheden. Binnen zijn die omstandigheden anders. Bovendien staan kuipplanten tijdens het overwinteren vaak dichter op elkaar. Hierdoor kunnen sommige plaaginsecten zich gemakkelijker naar andere planten verspreiden. Een kleine schildluisaantasting die buiten nauwelijks opvalt, kan daardoor binnenshuis voor problemen zorgen.
Door je planten vóór het binnenhalen goed te controleren, kun je op tijd ingrijpen.
Welke kuipplanten zijn gevoelig voor schildluis?
Schildluis kan op veel verschillende planten voorkomen. Bij kuipplanten is het verstandig om onder andere deze soorten extra goed te controleren:
- Oleander: controleer vooral de takken, bladoksels en onderkanten van bladeren.
- Citrusplanten: bekijk de bladeren, bladnerven en jonge twijgen.
- Laurier: let op kleine schildjes langs de nerven en op de stengels.
- Andere groenblijvende kuipplanten: controleer vooral beschutte plekken tussen bladeren en takken.
Dat betekent niet dat iedere plant schildluis heeft. Maar juist bij planten met veel bladeren en vertakkingen kan een beginnende aantasting gemakkelijk onopgemerkt blijven.
Zo controleer je je kuipplanten op schildluis
Een goede controle hoeft niet ingewikkeld te zijn. Neem er even de tijd voor en bekijk je planten van dichtbij.
1. Begin bij de takken en stengels
Schildluizen zitten vaak op beschutte plekken waar ze langere tijd ongestoord kunnen blijven zitten. Bekijk daarom niet alleen de bladeren, maar ook de houtige takken, jonge scheuten en vertakkingen. Let op kleine ronde of langwerpige bobbeltjes die stevig op het plantenoppervlak lijken te zitten.
2. Controleer de onderkant van de bladeren
De onderkant van bladeren wordt gemakkelijk vergeten. Toch is dit een belangrijke plek om te inspecteren. Til de bladeren voorzichtig op en kijk vooral langs de hoofdnerf en bij de overgang naar de bladsteel. Een vergrootglas kan handig zijn als je twijfelt of je een insect of een natuurlijk onderdeel van de plant ziet.
3. Kijk naar kleverige plekken
Sommige schildluissoorten scheiden honingdauw uit. Daardoor kunnen bladeren of oppervlakken onder de plant plakkerig aanvoelen. Op die honingdauw kan vervolgens een donkere schimmel groeien, die bekendstaat als roetdauw. Kleverige bladeren kunnen dus een aanwijzing zijn dat er sapzuigende insecten aanwezig zijn.
4. Controleer ook de planten ernaast
Ontdek je schildluis op één kuipplant? Bekijk dan ook de planten die ernaast hebben gestaan. Zo voorkom je dat je alleen de zichtbare aantasting behandelt, terwijl op een andere plant al nieuwe schildluizen aanwezig zijn.
Schildluis ontdekt? Dit kun je doen voordat je de plant binnenhaalt
Heb je schildluis gevonden? Dan is het verstandig om de aantasting eerst aan te pakken.
Verwijder zichtbare schildluizen
Bij een kleine aantasting kun je schildluizen voorzichtig met de hand of een zachte doek verwijderen. Controleer daarbij of je de plant niet beschadigt. Vooral jonge stengels en kwetsbare bladeren kunnen gevoelig zijn. Gooi het verwijderde materiaal weg en controleer de plant daarna opnieuw.
Snoei zwaar aangetaste delen indien mogelijk
Wanneer een tak sterk is aangetast, kan het helpen om deze weg te snoeien. Doe dit alleen wanneer de plant en het seizoen dat toelaten. Niet iedere kuipplant verdraagt een stevige snoeibeurt vlak voor de winter.
Zet aangetaste planten apart
Plaats een plant waarop je schildluis hebt ontdekt niet meteen tussen je andere kamer- en kuipplanten. Houd de plant voorlopig apart en controleer regelmatig of er nieuwe schildluizen verschijnen. Zo verklein je de kans dat de aantasting zich verspreidt.
Controleer meerdere keren
Een eenmalige controle is niet altijd voldoende. Jonge schildluizen kunnen klein en lastig zichtbaar zijn. Bekijk daarom ook in de weken na het binnenhalen regelmatig de takken en bladeren.
Schildluis biologisch bestrijden met roofkevers
Heb je schildluis ontdekt en is handmatig verwijderen niet voldoende? Dan kun je ook kijken naar biologische bestrijding met natuurlijke vijanden. Een voorbeeld hiervan zijn roofkevers tegen schildluis. Deze kevers worden ingezet als natuurlijke vijanden van bepaalde schildluissoorten. Het is belangrijk om vooraf te controleren of de roofkevers geschikt zijn voor de schildluissoort op jouw plant. Ook de temperatuur en de omstandigheden waarin je de plant houdt, spelen een rol. Vooral bij kuipplanten die in een koele ruimte overwinteren, is het verstandig om eerst te bekijken of de omstandigheden geschikt zijn voor de inzet van levende biologische bestrijders.
Waar moet je op letten als je kuipplanten binnen overwinteren?
Een goede overwinteringsplek helpt je planten om de koude maanden door te komen. Tegelijkertijd kun je met een paar eenvoudige gewoontes problemen sneller opmerken.
- Zorg voor voldoende licht. Veel groenblijvende kuipplanten hebben ook in de winter licht nodig. De precieze behoefte verschilt per plantensoort.
- Geef minder water wanneer de groei vertraagt. Planten verbruiken in een koele overwinteringsruimte doorgaans minder water. Voorkom dat de potgrond langdurig te nat blijft.
- Zet planten niet onnodig dicht op elkaar. Wanneer je de bladeren en takken goed kunt bekijken, vallen eventuele plaaginsecten sneller op.
- Blijf regelmatig controleren. Kijk tijdens het water geven ook even naar de onderkant van bladeren, takken en bladoksels.
- Houd rekening met de juiste overwinteringstemperatuur. Niet alle kuipplanten hebben dezelfde behoeften. Een citrusplant kan bijvoorbeeld andere omstandigheden nodig hebben dan een oleander.
Wanneer moet je kuipplanten naar binnen halen?
Dat hangt af van de plantensoort en de weersverwachting. Sommige kuipplanten verdragen een korte periode met lagere temperaturen, terwijl andere soorten al bij lichte vorst schade kunnen oplopen. Wacht daarom niet uitsluitend op een vaste datum, maar kijk naar de nachttemperaturen en de vorstgevoeligheid van je planten. Plan de controle op schildluis bij voorkeur enkele dagen voordat je de planten naar binnen haalt. Dan heb je nog tijd om eventuele aantastingen aan te pakken.
Een gezonde overwintering begint met een goede controle
Je kuipplanten naar binnen halen is ieder jaar weer een mooi moment. De zomer zit erop en je geeft je planten een beschutte plek om de winter door te komen. Door vooraf even goed naar de bladeren en takken te kijken, verklein je de kans dat je ongemerkt schildluis mee naar binnen neemt. En ontdek je toch een paar schildluizen? Dan kun je ze tijdig verwijderen of, wanneer dat bij de situatie past, natuurlijke vijanden zoals roofkevers inzetten.
Een paar minuten controleren kan je later een hoop werk besparen. Zo geef je je kuipplanten een goede start van hun winterrust.