Wekenlang heb je nauwelijks last van wespen en dan lijken ze in augustus ineens overal te zitten. Ze vliegen rond je glas limonade, komen op fruit af en verschijnen tijdens een barbecue aan tafel. Waarom zijn wespen juist aan het einde van de zomer zo nadrukkelijk aanwezig? En worden ze in augustus werkelijk agressiever?
Dat laatste ligt iets genuanceerder. Wat wij als agressief gedrag ervaren, heeft vooral te maken met de levenscyclus van de wespenkolonie en hun zoektocht naar voedsel. We leggen uit wat er in deze periode gebeurt en hoe je het beste op wespen kunt reageren.
De levenscyclus van een wespenkolonie
Om te begrijpen waarom je in augustus zoveel wespen ziet, helpt het om te weten wat er gedurende het jaar in een wespennest gebeurt.
April en mei: de koningin begint alleen
In het voorjaar wordt een overwinterde koningin actief. Ze zoekt een geschikte plek voor een nest en begint met de bouw ervan. Vervolgens legt ze haar eerste eitjes. De koningin verzorgt de eerste larven zelf. Uit deze eerste generatie komen werksters.
Juni en juli: steeds meer werksters
Zodra de eerste werksters volwassen zijn, nemen zij steeds meer taken over. Ze bouwen verder aan het nest, verzamelen voedsel en verzorgen de larven. De koningin kan zich daardoor steeds meer richten op het leggen van eitjes. De kolonie groeit gedurende de zomer steeds verder.
Augustus: de kolonie is groot
In de nazomer kunnen nesten van algemene sociale wespen duizenden individuen bevatten. De University of Minnesota noemt voor yellowjackets een piek van maximaal ongeveer 5.000 wespen per nest, maar de grootte verschilt sterk per soort en kolonie. Daarom zou ik het getal van 5.000 tot 10.000 uit de briefing niet als algemene Nederlandse regel presenteren. Richting het einde van de zomer worden bovendien nieuwe koninginnen en mannetjes geproduceerd. Tegelijkertijd begint de hoeveelheid broed uiteindelijk af te nemen.
Nazomer en herfst: het einde van de kolonie
Nieuwe koninginnen en mannetjes verlaten het nest om te paren. De bevruchte jonge koninginnen zoeken vervolgens een beschutte plek om te overwinteren. De oude koningin en de werksters overleven de winter niet. In het voorjaar begint een overwinterde jonge koningin weer een nieuwe kolonie.Bij de algemene sociale wespen wordt een oud nest normaal gesproken niet opnieuw gebruikt.
Waarom lijken wespen agressiever in augustus?
Er gebeuren in de nazomer verschillende dingen tegelijkertijd. Daardoor komen wespen vaker in contact met mensen.
1. Er zijn simpelweg veel meer wespen
Een wespenkolonie begint in het voorjaar met één koningin. Gedurende de zomer komen daar steeds meer werksters bij. In de nazomer bereikt de populatie van veel sociale wespen haar piek. Dat betekent automatisch dat je buiten veel meer wespen kunt tegenkomen dan enkele maanden eerder.
2. Volwassen wespen zijn op zoek naar suikers
Hier zit een belangrijke nuance ten opzichte van de oorspronkelijke briefing. Volwassen wespen eten voornamelijk suikerrijk voedsel. Ze halen suikers bijvoorbeeld uit nectar, honingdauw en rijp of overrijp fruit. De insecten en andere dierlijke prooien die werksters vangen, zijn voornamelijk bedoeld als voedsel voor de larven. Die larven kunnen op hun beurt een suikerrijke vloeistof afgeven waarvan volwassen werksters eten. Wanneer er richting het einde van het seizoen minder larven aanwezig zijn, verandert deze voedselrelatie. Werksters zoeken zelf naar andere bronnen van suiker.
En daar komen wij in beeld. Limonade, fruit, jam en andere zoete producten zijn precies het soort voedsel waar volwassen wespen belangstelling voor kunnen hebben. Het lijkt daardoor alsof wespen ineens veel brutaler worden, terwijl ze vooral actief naar voedsel zoeken.
3. Meer wespen zijn buiten op zoek naar voedsel
Doordat de kolonie groot is en de situatie in het nest richting het einde van het seizoen verandert, zie je in de nazomer veel foeragerende wespen. Daardoor neemt de kans toe dat jij ze tegenkomt op het terras, tijdens een picknick of bij afval en zoet voedsel. Dit is dus niet hetzelfde als een wesp die bewust mensen opzoekt.
4. Wespen verdedigen zichzelf en hun nest
Een wesp beschikt over een angel om prooien te overmeesteren en zichzelf en het nest te verdedigen. Wanneer een wesp zich bedreigd voelt, kan hij steken. In de buurt van een nest is extra voorzichtigheid belangrijk, omdat sociale wespen hun kolonie verdedigen.
Zijn wespen echt ‘agressief’ of eerder defensief?
Het woord agressief wordt veel gebruikt wanneer het over wespen gaat. Biologisch gezien is defensief vaak een betere omschrijving. Een wesp vliegt niet naar je terras met het doel om jou te steken. Vaak is hij op zoek naar voedsel. Het risico op een steek neemt toe wanneer de wesp zich bedreigd voelt of wanneer je te dicht bij een nest komt. Daarom is slaan naar een wesp geen goed idee. Maak liever geen snelle bewegingen en probeer rustig te blijven. Geef de wesp de ruimte om weer weg te vliegen.
Zie je een wesp bij je glas? Controleer dan altijd goed of hij niet in je drankje is gekropen voordat je een slok neemt.
Kort gezegd: de wesp is geïnteresseerd in wat er op tafel staat, niet in jou.
Wat kun je doen om overlast te beperken?
Een paar dingen helpen al:
- Dek eten en drinken zoveel mogelijk af.
- Laat zoete etensresten niet onnodig buiten staan.
- Sluit afvalbakken goed af.
- Controleer blikjes, flesjes en glazen voordat je drinkt.
- Blijf rustig als er een wesp in de buurt komt.
- Sla niet naar wespen.
Voor meer praktische maatregelen lees je onze blog Wespen voorkomen: wat trekt ze aan en hoe houd je ze op afstand?.
Wanneer schakel je een professional in?
Een paar wespen die rond je terras vliegen, betekenen niet automatisch dat er een nest in je tuin zit. Wespen kunnen tijdens hun zoektocht naar voedsel een behoorlijke afstand afleggen. Zie je echter voortdurend wespen op dezelfde plek in en uit vliegen, bijvoorbeeld bij een opening in de muur, onder een dakrand of vanuit de grond? Dan kan daar een nest zitten.
Ga een actief nest niet zelf verstoren. Sociale wespen kunnen hun nest verdedigen wanneer ze zich bedreigd voelen. Zit een nest op een plek waar het een direct risico vormt, bijvoorbeeld dicht bij een deur, terras of andere veelgebruikte plek? Dan is het verstandig om advies van een professionele bestrijder in te winnen. Bekijk ook onze producten tegen wespen.
Waarom zijn wespen ook nuttig?
Hoewel wespen aan het einde van de zomer behoorlijk hinderlijk kunnen zijn, hebben ze ook een belangrijke functie in de natuur. Sociale wespen vangen gedurende het seizoen veel insecten en andere ongewervelden om hun larven te voeren. Daar zitten bijvoorbeeld vliegen, rupsen en bladluizen tussen. Daarnaast bezoeken volwassen wespen bloemen voor nectar. Tijdens deze bezoeken kunnen ze stuifmeel meenemen en zo bijdragen aan bestuiving.
Wespen zijn zelf bovendien voedsel voor andere dieren. Ze zijn dus niet alleen de bezoekers die rond je glas limonade vliegen. Ze maken onderdeel uit van het ecosysteem en helpen onder andere bij het reguleren van andere insecten. Daarom hoeft iedere wesp in de tuin ook niet bestreden te worden. Het gaat vooral om het beperken van overlast en risico’s wanneer wespen en mensen elkaar te veel in de weg zitten.
Een insectenhotel kun je gebruiken om nuttige insecten een plek te geven.
Wat gebeurt er in het najaar met de wespenkolonie?
De drukte van augustus duurt niet het hele jaar. Aan het einde van de zomer worden nieuwe koninginnen en mannetjes geproduceerd. Na de paring zoeken de bevruchte jonge koninginnen een beschutte plek waar ze kunnen overwinteren. De werksters en de oude koningin sterven later in het seizoen. Alleen de jonge, bevruchte koninginnen overwinteren en kunnen het volgende voorjaar een nieuwe kolonie beginnen. Hoe snel je minder wespen ziet, hangt onder andere af van de soort en het weer. Daarom zou ik de oorspronkelijke claim dat de overlast “maar een paar weken duurt” niet zo stellig opschrijven.
Wel geldt: de wespenkolonie die je in de zomer ziet, is tijdelijk.
Wespen zijn niet ineens ‘boos’
Dat wespen in augustus nadrukkelijker aanwezig zijn, heeft dus een biologische verklaring. De kolonie is groot, volwassen wespen zoeken naar suikerrijk voedsel en daardoor komen ze vaker terecht bij ons eten en drinken. Wat wij als agressief ervaren, is daarom niet simpelweg een wesp die ineens “boos” is geworden. Blijf rustig, dek eten en drinken af en geef een wesp de ruimte om weer weg te vliegen.
Wil je vooral weten hoe je overlast kunt voorkomen? Lees dan onze blog Wespen voorkomen.
Twijfel je over een nest of de aanpak in jouw situatie? Bel ons op 050 2053391 of mail naar info@biobestrijding.nl.