9726 GN, Groningen
050 2053391

Last van de eikenprocessierups

eik processierups close up

Ook dit jaar is het alweer raak op meerdere plekken in Nederland, de eikenprocessierups is weer actief en zorgt op steeds meer plekken in Nederland voor overlast. Het gevolg is jeuk, pijn en veel overlast bij zowel volwassenen als kinderen. De eikenprocessierups is een rups van een nachtvlinder en zitten, zoals de naam al aangeeft, op eikenbomen verspreid over heel Nederland. Vooral in de maanden mei, juni en juli zijn de rupsen te vinden in de bomen waardoor het lijkt dat de boom behaard is.

De eikenprocessierups

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder met de naam Thaumetopoea processionea. Deze vlinder zoekt de toppen van eikenbomen op om zijn eitjes te leggen die vervolgens uitkomen zodra het voorjaar begint. De larve die uit het eitje komt is rups die in de nacht gezamenlijk met de andere rupsen massaal op zoek gaan naar voedsel in de vorm van eikenbladeren, dit doen ze in een grote stoet vanwaar ook de naam processie. Gedurende de dag zitten de rupsen in grote aantallen dicht bij elkaar in gesponnen nesten op de stam of dikkere takken van de boom, voornamelijk aan de zonnige zuidkant van de boom. Deze nesten bestaan uit een dicht spinsel met daarin de rupsen, brandharen, uitwerpselen en vervellingshuidjes en het lijkt daardoor of de eikenboom behaard is. Uiteindelijk zullen deze rupsen in de nesten verpoppen en zicht ontwikkelen tot een nieuwe generatie nachtvlinders die wederom hun eitjes leggen in de toppen van de bomen en daarmee de ontwikkeling voortzet. In de winterperiode overwintert de rups als pop in de bodem.

De eerste rupsen zullen in april tevoorschijn komen uit de eieren. Vanaf het derde larvenstadium hebben de rupsen microscopisch kleine, giftige brandharen en veroorzaken ze veel problemen. De rupsen zullen gedurende het seizoen 5 keer vervellen, dit duurt ongeveer 2 maanden. Aan het eind van deze maanden zijn de rupsen ruim 3 centimeter lang en daarmee volgroeid. Vervolgens zullen ze verpoppen tot vlinders. De vlinders paren en zetten in de (na)zomer eipakketten van 20 tot 50 stuks bij elkaar af, deze eieren overwinteren op de takken van eiken en liggen zo te wachten op het volgende seizoen. De Processierupsen verpoppen 1 keer per jaar ontwikkelen zich tot vlinders. Wanneer de eerste vlinders tevoorschijn komt hangt af van het weer tijdens het voorjaar en de zomer. Dit jaar (2019) zijn de eerste vlinders eind juli waargenomen en deze vlinders zullen blijven vliegen en eieren afzetten tot en met begin/ midden september. Vanaf circa juli tot en met september kunt u de Eikenprocessievlinders dus wegvangen met een feromoonval.

Welke klachten zijn er?

De rupsen zorgen voor ernstige overlast in grote delen van België en Nederland. Sommige provincies lijken er minder last van te hebben dan andere maar dit jaar is de rups in bijna alle provincies waargenomen wat betekend dat de opmars van de eikenprocessierups zich stevig doorzet. De meeste klachten zijn jeuk, huiduitslag, ademnood en zware oogirritaties welke veroorzaakt worden door brandharen van de rups. Deze brandharen ontwikkeld en gebruikt de rups als natuurlijk verdedigingsmechanisme tegen vijanden. Deze haren verspreiden zich echter ook via de lucht en komen zo in contact met onder andere de huid, ogen en luchtwegen en zorgen aldaar voor veel klachten. Uiteraard treden deze klachten ook op als de rups rechtstreeks wordt aangeraakt. Het vervelende is dat niet alleen de levende rupsen voor problemen zorgen maar dat ook de brandharen uit oude, verlaten nesten nog enkele jaren overlast kunnen veroorzaken. Deze brandharen kunnen bijvoorbeeld door een stevige storm uit de bomen waaien en zodoende opnieuw overlast veroorzaken.

Over het algemeen verdwijnen de klachten binnen enkele dagen maar dit kan sterk per persoon verschillen, in sommige gevallen kunnen de klachten tot 2 weken aanhouden. Het advies is om niet te krabben zodra u in contact ben gekomen met de haren van de rups, afspoelen met koud water of behandelen met een aloë vera crème is de veiligste oplossing.  Daarnaast de kleding op hete temperatuur wassen. Als er een allergische reactie optreedt of als er contact is geweest met ogen of luchtwegen is het verstandig om de huisarts te raadplegen.

BESTRIJDING EIKENPROCESSIERUPS MET AALTJES

Een volledige bestrijding van de processierups zal lastig zijn aangezien de rupsen nu eenmaal onderdeel zijn van de natuur. Echter is de inzet van natuurlijke vijanden zeker weten een goede oplossing. Bestrijding van de eikenprocessierups kan met behulp van de Steinernema feltiae aaltjes. Deze aaltjes (nematoden) vreten de rupsen van binnenuit op. Voorwaarde is wel dat de piepkleine aaltjes, die in water worden verneveld, op de juiste plek terechtkomen in dit geval in direct contact met de rupsen. Nematoden zijn een milieuvriendelijke en gericht oplossing en laten veel andere soorten rupsen en nuttige insecten met rust. Inzet van de aaltjes kan vanaf 8 graden boven nul. Daarmee is deze bestrijdingsmethode al vroeg in de levenscyclus van de eikenprocessierups toe te passen.

De Steinernema feltiae nematoden worden geleverd in een  hydraterende gel wat opgelost moet worden in water. Je kan de nematoden gebruiken zodra de rupsen zijn uitgekomen, in deze tijd van het jaar hebben de bomen nog geen bladeren. Spuiten tot en met de derde fase van de rupsen (dus totdat de rupsen gaan verpoppen) is mogelijk, voor een maximaal effect moet de behandeling binnen twee weken opnieuw worden uitgevoerd. Toepassing van de aaltjes is vooral aan te raden vroeg in het seizoen (rond april) wanneer de eerste rupsen tevoorschijn komen, dan hebben de rupsen nog geen brandharen en zijn ze veiliger te bestrijden dan in een later stadia wanneer de rupsen al brandharen hebben. Denk erom dat je de aaltjes in de avond of vroege ochtend over de rupsen sproeit, doe dit niet wanneer de zon schijnt aangezien de aaltjes dan uitdrogen en geen kans hebben om hun gastheer binnen te dringen. Gebruik een sproeifles of gieter om de nematoden aan te brengen. Controleer vóór het eerste gebruik of alle openingen van je sproeifles/ gieter/ spuit groot genoeg zijn en dat de aaltjes ongeschonden door de sproeikop kunnen gaan.

Eikenprocessierups bestrijden met gaasvliegen?

Er wordt momenteel ook onderzoek gedaan naar de inzet van de Chrysoperla carnea. Gaasvlieglarven zouden jonge eikenprocessierupsen eten. Hier is echter nog weinig over bekend. De verwachting is dat het toepassen van de gaasvlieglarven als natuurlijke vijand van de eikenprocessierups niet kan worden gezien als een absolute beheersing, maar wel zal bijdragen aan het terugdringen van de rupsen. De volwassen gaasvlieg zelf is afhankelijk van bloemen en nectar. Dat betekent dat de gaasvlieg weinig kans maakt in een omgeving waar geen bloemen voorhanden zijn. Normaal gesproken leggen gaasvliegen hun eitjes in bladluizenkolonies, maar eventueel ook in de buurt van de eipakketjes van eikenprocessie- of andere rupsen. Gaasvlieglarven zijn geen selectieve eters. Ze eten vlindereieren, jonge rupsen, bladluizen, bladvlooien, spint, trips en allerlei andere insecten.

Op dit moment adviseren wij de Steinernema feltiae aaltjes. Deze kan je via onze webshop bestellen en wij hebben wij uit voorraad leverbaar.

Monitoren en vangen van de vlinders

De funnenval (of trechterval) is een val die gebruikt kan worden voor het vangen van de mannelijke Eikenprocessievlinders waardoor u een rem kan zetten op de ontwikkeling van de Eikenprocessierupsen. Doordat er minder mannelijke vlinders aanwezig zijn zullen er minder vrouwelijke vlinders bevrucht worden wat minder eitjes betekend en dus ook minder Eikenprocessierupsen (officiële naam Thaumetopoea processionae). De val werkt heel simpel, in de val zit een lokstof (feromoon) waar de mannelijke Eikenprocessievlinders op af komen. Zodra ze de trechter in vliegen zullen ze niet meer kunnen ontsnappen, eventueel kunt u de bodem van de val voorzien van water met zeep zodat de vlinders verdrinken. De val zal geleverd worden inclusief 2 capsules waarvan u 1 per keer gebruikt, 1 capsules is werkzaam gedurende 4-6 weken afhankelijk van de temperatuur. In de warme zomermaanden adviseren wij om de capsules om de 4 weken te vervangen voor een optimale werking.

eikenprocessievlinder mot fotoDe Eikenprocessievlinders bestaat ieder jaar uit 1 generatie wat betekend dat de rupsen 1 keer per jaar verpoppen en zich ontwikkelen tot vlinders. Wanneer de eerste vlinders tevoorschijn komt hangt af van het weer tijdens het voorjaar en de zomer. Dit jaar (2019) zijn de eerste vlinders eind juli waargenomen en deze vlinders zullen blijven vliegen en eieren afzetten tot en met begin/ midden september. Vanaf circa juli tot en met september kunt u de Eikenprocessievlinders dus wegvangen met de val.

Aanvullend advies

  • Na zware windstoten en regen buien kunnen de rupsen uit de bomen vallen en zich vestigen in onderliggende gewassen of laag op de stammen. De rupsen gaan niet altijd weer terug in de eikenboom maar gaan soms ook aan de kruip richting andere boomsoorten of struiken als ze de eikenboom niet kunnen vinden. In sommige gevallen zullen ze zich ophouden op andere plaatsen zoals speelstoelen of muren.
  • De haren en vervellingshuidjes waaien ook de bomen en kunnen zich tot honderden meters verspreiden in de omgeving en zorgen aldaar voor overlast.
  • Doordat de rupsen zich meer verspreiden in kleinere groepen is het moeilijker om ze te bestrijden en te controleren.
  • Raak de nesten nooit aan en pak ze niet op. Laat ze op hun plek zitten en schakel professionele bestrijders in of besproei de nesten gericht met de aaltjes. Ga de rupsen niet te lijf met stofzuigers of branders want dat zorgt er alleen maar voor dat de brandharen zich verspreiden.
  • Ook omgewaaide bomen of afgewaaide takken kunnen nesten bevatten, denk hierom bij het opruimen.
  • In de buurt van eikenbomen alert zijn op nesten op de bodem. Op deze plekken bijvoorbeeld niet het gras maaien ter voorkoming van verspreiding.

Een interessant artikel over de ontwikkeling van de eikenprocessierups is te vinden op naturetoday.

Steinernema feltiae
EAN: 7444746274234
16,50169,50 Incl. BTW
lokstof eikenprocessievlinder feromoon
EAN: 7444746283298
6,0021,50 Incl. BTW

FAMILIE VERJAAGD DOOR DE EIKENPROCESSIERUPS

In een nieuwsitem van Hart van Nederland is te zien hoe bewoners in Eindhoven helemaal gek worden van de eikenprocessierups in hun straat. Hun kinderen huilen van de pijn en hun huid zitten vol met jeukende rode bultjes. De familie is zelfs hun woning ontvlucht naar familie in Zeeland. De ellende begon na de storm van afgelopen week waardoor de rupsen en nesten van de rupsen uit de bomen en kwamen en zich verplaatsten naar tuinen en zelfs in de huizen. Het bestrijden van de rupsen wordt uitgevoerd door een gespecialiseerd bedrijf met stofzuigers maar er was geen beginnen aan, volgens de buurtbewoners. Bekijk de video hieronder:

Wij maken gebruik van cookies op deze website

U kunt de cookies accepteren of afwijzen door op accepteren of afwijzen te klikken.